Actieonderzoek Kansengelijkheid
We werken in 2026 toe naar de afronding van het actieonderzoek kansengelijkheid waar we onder begeleiding van onderzoekers van de Vrije Universiteit van Amsterdam sinds 2021 mee bezig zijn. Het onderzoek richt zich op leerlingen met een migratieachtergrond en leerlingen met een lagere sociaal-economische achtergrond. Vanaf de start tot nu hebben 28 gymnasia meegedaan aan dit onderzoek. Hoewel op enkele scholen de evaluatie nog plaats moet vinden, is medio 2026 al wel de overkoepelende rapportage De norm in beweging verschenen. In schooljaar 2026-2027 blijft het thema kansengelijkheid hoog op onze prioriteitenlijst staan en willen we voortbouwen op de beweging die door het actieonderzoek is ingezet.
Tijdens het actieonderzoek hebben de deelnemende gymnasia allerlei interventies ontwikkeld en uitgevoerd om de instroom meer divers te maken, om voortijdige uitstroom van deze leerlingen te voorkomen en om het “thuisgevoel” (feelings of belonging) van alle leerlingen op de gymnasia te vergroten. Op die manier hopen we te bereiken dat de dat de gymnasia beter toegankelijk worden voor leerlingen van diverse achtergronden en dat alle leerlingen gelijke kansen hebben om de opleiding ook met succes af te ronden.
Als vertrekpunt voor het onderzoekstraject had de VU een startnotitie opgesteld met een theoretisch kader en een menukaart van bestaande interventies. De deelnemende scholen hadden ieder een eigen tijdpad. Elke school begon met een intakegesprek met het projectteam van de VU & SHZG, waarna een focusgroepgesprek met leerlingen, docenten, ouders en andere betrokkenen inzichten opleverde over de verschillende perspectieven op kansengelijkheid op de betreffende school. Vervolgens bepaalde het onderzoeksteam van elk deelnemend gymnasium welke onderzoeksfocus gekozen werd en welke interventies er uitgevoerd konden worden. Ter ondersteuning van de analyses binnen de school is een Belonging-vragenlijst beschikbaar gesteld. Daarmee konden scholen meer zicht krijgen op het thuisgevoel van verschillende groepen leerlingen binnen de school. Gedurende de hele looptijd van het onderzoek hebben de scholen regelmatig ervaringen en ideeën uitgewisseld tijdens online bijeenkomsten. Daarnaast heeft de SHZG ook drie keer een symposium georganiseerd om inzichten breder te delen en elkaar en andere geïnteresseerden te inspireren.
Bij het grootste deel van de scholen heeft inmiddels een evaluatie plaatsgevonden. Deze scholen hebben een individuele eindrapportage ontvangen. De laatste gymnasia ronden het actieonderzoek kort na de zomer af. Tijdens een slotsymposium op 3 juni heeft hoofdonderzoeker Ismintha Waldring van de VU de belangrijkste bevindingen van de overkoepelende eindrapportage gepresenteerd en hebben veel scholen een korte presentatie gegeven van de interventie(s) die zij hadden uitgevoerd.
Wie meer wil weten over ons actieonderzoek kan een mail sturen info@gymnasia.nl.
Eerder actieonderzoek
Voor de SHZG is het actieonderzoek een beproefde manier van werken. Thema’s die in scholen leven vertalen we -als daar voldoende belangstelling voor is- graag naar een actieonderzoek. Op basis van een theoretisch kader zetten de deelnemende scholen verschillende experimenten op. Deze worden met elkaar gedeeld en geëvalueerd. Tijdens een afsluitende bijeenkomst kunnen ook andere belangstellenden meer te weten komen over de opgedane inzichten en ‘best practices’.
In de afgelopen jaren zijn er actieonderzoeken uitgevoerd rondom de thema’s ‘toetsing’ en ‘motivatie’. De inzichten die dit heeft opgeleverd, delen we met alle plezier. Kijk daarvoor bij de downloads hieronder.